Vietnam’s Temples

As it is with many countries, some of the most interesting sights in Vietnam can be found inside religious buildings. Vietnam has long been a predominantly buddhist country. In fact, it was one of the first places outside India to become a center for Buddhism.

French colonial rule meant that Catholicism also became a major religion in the country. Many people show elements of both faiths in their spiritual practices. There are even some religion which combine multiple systems of belief into one theology. The Cao Dai religion, recognized by the symbol of an eye similar to that which is on the back of a U.S. ONe dollar bill, recognize Jesus and Buddha, and consider Francophone writer Victor Hugo and Chinese nationalist Sun Yat Sen to be saints. ONly a small fraction of Vietnamese adhere to Cao Dai and other similar religions.

Ha Noi is home to some of the country’s older and more interesting buddhist temples. One Pillar Pagoda is a great example. It was built above a pond, with one pillar so the it resembles a lotus blossom. This temple is on Ong Ich Kiem street in Hanoi and is well worth a visit.

The Perfume Pagoda can be reached only after a boat trip on the Yen Vi River. The river and its surroundings are idyllically scenic, almost worth the two hour trip from Hanoi by itself. The temple and Huong Tich grotto are surrounded by hills and are some of the oldest temples still used in Vietnam. Many travel companies provide bus service to and from the Yen Vi.

At Vietnam’s southern end, Ho Chi Minh City is the home of the country’s catholic cathedral. The red brick exterior and stained glass windows are signatures of French architecture. The building is still used for mass, but is open to visit any time. It is located near the reunification palace and central post office in Downtown Ho Chi Minh City.

The beautiful temples and tombs of Hue are another religious site worth visiting. Tu Duc’s tomb is a spectacular remnant of imperial Vietnam. A short trip on the Perfume River is needed to reach this temple and tomb complex. It is grand in scale, if not well preserved. Tour companies run boats up and down the river, or you can hire a boat yourself for a reasonable price. Many boats will provide a meal if it is requested.

Cao Dai temples in Tay Ninh, about two hours from Ho Chi Minh City, are also worth a visit. Many tour busses run day long tours to Tay Ninh. It’s also easy to take a local bus. The Cao Dai Cathedral is still in use. White robed Cao Dai adherents are everywhere, their worship a series of hymns and homilies. Photographs are allowed if the photographer is not too aggressive. However, it’s considered polite to ask before snapping away.

There are numerous temples throughout every city and town in Vietnam. They can be found by simply asking around or hiring a cyclo or moto driver to take you around for the day. At most temples, you can simply wander in and look around.

Imperial tomb in Hue

Yen Vi River en route to Perfume Pagoda, near Hanoi

One Pillar Pagoda, Hanoi

Health & Buddhism

Santé – Le bouddhisme au secours de la médecine

De plus en plus de psychiatres et de médecins font appel aux techniques de méditation, au coeur de la pratique bouddhiste, pour aider les malades à vaincre une dépression, supporter la douleur ou éviter une rechute.

Sophie Coignard

The Dalai Lama and Matthieu Ricard

«L a souffrance est partout, et la souffrance n’est pas désirable. » Voilà, en très, très résumé, le constat de base qui a présidé au mariage des sciences cognitives et du bouddhisme. Que ce soit à Boston, à Toronto, à Genève, à Maastricht ou même à Châteauroux, la méditation sous diverses formes a été adoptée par des psychiatres, mais aussi par des médecins confrontés à la douleur physique et morale de patients atteints de graves maladies. Le succès sort aujourd’hui cette étrange alliance de la marginalité dans nombre de pays, mais pas en France, particulièrement à la traîne. La patrie de Descartes serait-elle rétive à la spiritualité venue d’Asie ?

Pas entièrement. Christophe André, psychiatre à l’hôpital Sainte-Anne à Paris, a introduit la méditation dans sa pratique pour prévenir les rechutes dépressives. « Il s’agit, explique-t-il, d’apprendre à garder son esprit ici et maintenant. Au début, c’est très difficile, car les pensées basculent dans l’anticipation, le jugement de valeur ou l’introspection. Or il faut apprendre à ne pas laisser s’enchaîner un cycle de pensées. C’est un outil assez troublant mais efficace, qui permet non pas de supprimer les pensées négatives, mais de les regarder et de les arrêter. » Claude Penet, psychiatre à Châteauroux, a pour sa part commencé à pratiquer la méditation dans une démarche de recherche personnelle avant d’en proposer les techniques à ses patients : « Je ne m’étends pas trop sur l’aspect méditation bouddhiste, dit-il. Car la seule chose qu’ils demandent, c’est l’apprentissage d’exercices qui leur permettent de maîtriser leurs émotions négatives. »

En tout cas, il ne s’agit ni d’une mode universitaire ni d’une toquade de quelques leaders d’opinion. Les grands pionniers viennent des Etats-Unis et ont démarré il y a près de trente ans. Mais, aujourd’hui, les progrès de l’imagerie médicale ont permis de montrer de manière certaine que la méditation modifie le fonctionnement du cerveau. Mieux : les moines tibétains, par exemple, présentent des particularités intrigantes lorsque leur cerveau est examiné de près : la zone associée aux émotions comme la compassion manifeste une activité beaucoup plus grande que chez le commun des mortels. C’est l’université de Madison, dans le Wisconsin, qui, sous l’impulsion du psychiatre Richard Davidson, a publié le plus grand nombre d’articles scientifiques sur ce sujet.

Ainsi que l’indique Matthieu Ricard dans un livre à paraître le 6 septembre (« L’Art de la méditation », éditions Nil), « un nombre croissant d’études scientifiques indiquent que la pratique de la méditation à court terme diminue considérablement le stress (dont les effets néfastes sur la santé sont bien établis), l’anxiété, la tendance à la colère (laquelle diminue les chances de survie après une chirurgie cardiaque) et les risques de rechute chez les personnes qui ont vécu au moins deux épisodes de dépression grave. Huit semaines de méditation, à raison de trente minutes par jour, s’accompagnent d’un renforcement notable du système immunitaire [...] ainsi que d’une diminution de la tension artérielle chez les sujets hypertendus et d’une accélération de la guérison du psoriasis. L’étude de l’influence des états mentaux sur la santé, autrefois considérée comme fantaisiste, est donc de plus en plus à l’ordre du jour de la recherche scientifique. » Tous ces effets de la méditation sont documentés dans de grandes revues scientifiques internationales, comme le Journal of the National Cancer Institute ou le Journal of Behavioral Medicine.

Parmi les pionniers, tous américains, le plus impressionnant, par son cursus et par son charisme, est sûrement Jon Kabat-Zinn. Professeur émérite de médecine de l’université du Massachusetts, il a commencé à pratiquer la méditation quand il étudiait au MIT sous la direction du prix Nobel Salvador Luria. Spécialiste de biologie moléculaire, comme Matthieu Ricard, il s’est toujours intéressé au fonctionnement de l’esprit. En 1979, treize ans après ses premiers pas de méditant, il souhaite introduire cette pratique bouddhiste pour réduire la souffrance dans les pathologies graves. Peu à peu, il invente la MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction), un programme d’entraînement à la méditation en pleine conscience réalisable en huit semaines. Sa démarche est accueillie très favorablement au sein de l’hôpital : « Mes diplômes représentaient une garantie aux yeux de mes interlocuteurs, se souvient-il. Au début, j’occupais un tout petit espace et faisais mon secrétariat moi-même. On m’envoyait des autres services des personnes souffrant de cancers, de maladies cardio-vasculaires ou de douleurs postopératoires. J’ai développé ce programme en huit semaines et il a eu tant de succès qu’il a fallu que je forme des instructeurs. La plupart ne sont pas médecins. Le prérequis essentiel, en effet, est un engagement profond dans la méditation bouddhiste et une capacité à communiquer son essence universelle à des personnes qui n’ont aucun intérêt particulier pour le bouddhisme mais qui souffrent beaucoup. » A ce jour, 18 000 personnes ont suivi le programme de huit semaines, pratiqué dans plus de 200 hôpitaux. Le recours à la méditation bouddhiste permet de diviser par deux le risque de récidive après deux épisodes dépressifs sévères ou plus.

A l’université de Genève, le docteur en psychologie Lucio Bizzini, chargé du programme sur la dépression, utilise la MBSR ainsi que d’autres techniques proches, comme la MBCT (Mindfulness Based Cognitive Therapy) développée à l’hôpital de Toronto par le docteur Zindel Segal. « La méthode s’applique particulièrement aux dépressifs dits ” ruminateurs”, explique Lucio Bizzini. Il s’agit d’un programme assez exigeant qui nécessite, au début, une pratique d’une heure par jour, donc un investissement personnel très important. Mais l’objectif en vaut la peine, car les patients atteignent, comme le dit très bien Jon Kabat-Zinn, un instant décisif, celui où ils se trouvent ” derrière la cascade”, dans un espace où ils peuvent observer leurs pensées sans qu’elles les inondent. » Seul bémol, reconnu par tous, à commencer par Jon Kabat-Zinn : à cause de cet investissement nécessaire, les personnes qui suivent le programme de méditation MBSR sont sûrement les plus motivées, donc les moins susceptibles de rechuter.

Alors que tous ces médecins pratiquent quotidiennement la méditation avec conviction, aucun n’aurait l’idée de se définir comme bouddhiste. Parce que cela ne veut rien dire. « Le dalaï-lama est le seul chef religieux assez ouvert pour déclarer que si un jour la science remet en question un des aspects du bouddhisme il faudra en prendre acte », observe Christophe André. Sa sainteté, en effet, est férue de sciences : « La science et les enseignements de Bouddha nous parlent ensemble de l’unité fondamentale entre toutes les choses. » §

A consulter :

-« Mindfulness : apprivoiser le stress par la pleine conscience », d’Edel Maex, psychiatre à Anvers (de Boeck-Larcier, 2007).

-« Où tu vas, tu es », de Jon Kabat-Zinn (J’ai Lu, 2005). A paraître début 2009, deux autres ouvrages du même auteur : « Au coeur de la tourmente, la pleine conscience » (De Boeck-Larcier) et « Coming to our Senses » (Les Arènes).

-Site de l’association francophone sur la pleine conscience : www.ecsa.ucl.ac.be/mindfulness

Méditation mode d’emploi

Claude Maskens, psychologue et psychothérapeute, par ailleurs traductrice des ouvrages de Jon Kabat-Zinn, enseigne à l’université de Louvain-la-Neuve, en Belgique, la méditation en pleine conscience. Voici un court résumé du déroulement de cet atelier de huit semaines, qui alterne exercices pratiques et partage de l’expérience.

Premier exercice : goûter un raisin sec en prenant conscience de toutes les dimensions sensorielles d’une telle action. Certains en éprouvent un sentiment de satiété.

Scan corporel : passer son corps en revue du gros orteil gauche à la racine des cheveux, afin de ne plus se trouver dans le « faire » mais dans l’« être ».

Yoga : s’imprégner de l’expérience du moment, d’instant en instant.

Assise : rester assis, en lotus ou sur une chaise, pour observer son souffle et son flux respiratoire. C’est une manière de prendre conscience de son fonctionnement, des multiples distractions qui interfèrent entre la réalité et soi.

Marche méditative, avec observation des pensées et des sentiments.

Tenue d’un calendrier des événements agréables (on en trouve en général peu) et désagréables (c’est nettement plus facile).

Communication : la consigne générale consiste à ne pas laisser les émotions et les préjugés parasiter la relation à l’autre.

Apprentissage de l’autonomie dans la méditation : chaque jour, il est demandé aux stagiaires de consacrer trois quarts d’heure à du travail à la maison. Réaction quasi unanime : « Je n’aurai pas le temps. » Lutter contre cette conviction, pour revenir au respect de soi et à une forme de liberté, fait partie de l’enseignement S. C.

Scientifiques en méditation

Les places sont chères : avoir l’honneur d’assister aux rencontres scientifiques de haut niveau organisées à Dharamsala, cette petite ville du nord de l’Inde qui accueille le dalaï-lama et le gouvernement tibétain en exil, cela se mérite. Le psychiatre Christophe André, auteur de livres à succès sur l’estime de soi ou le bonheur, a réussi à s’y glisser en avril 2007. Le thème des échanges était « L’Univers dans un seul atome : la convergence de la science et de la spiritualité ». Dans la salle, des chercheurs de premier plan comme l’astrophysicien Wolf Singer, directeur au Max Planck Institute de Francfort, côtoient des mécènes qui participent au financement de l’événement, parmi lesquels l’acteur Richard Gere. Les vingt cerveaux venus du monde entier sont attirés par l’absence de récupération de leurs propos et la réputation d’ouverture aux sciences du dalaï-lama. Celui-ci assiste tous les matins aux entretiens, participe, pose des questions. « Il n’y a aucune solennité, raconte Christophe André. Le dalaï-lama arrive en claquettes, salue tout le monde, fait quelques plaisanteries. Mais il est aussi porteur d’un vrai projet : accroître le savoir et l’ouverture de ses moines pour augmenter le rayonnement bouddhiste. »

La manifestation est organisée par le Mind and Life Institute, créé il y a vingt ans par le dalaï-lama et plusieurs chercheurs pour rapprocher la science occidentale et les apports du bouddhisme. Parmi ses promoteurs : Matthieu Ricard, qui fut chercheur en biologie à l’Institut Pasteur avant de découvrir la méditation tibétaine et de devenir moine. Sans pousser la démarche aussi loin, d’autres scientifiques impliqués dans le Mind and Life Institute ont eux aussi un long parcours de méditation : « Au bureau directeur, je côtoie par exemple le psychologue Daniel Goleman, qui passe plusieurs mois par an en retraite, Richard Davidson, de l’université du Michigan, qui médite à l’aube, ou Jon Kabat-Zinn, qui est à l’origine de techniques de méditation. J’ai aussi retrouvé là un ancien collègue de Pasteur avec qui j’avais signé un papier scientifique dans le laboratoire de François Jacob, Ben Shapiro, qui est devenu sous-directeur de la recherche chez Merck et est aujourd’hui à la retraite. » Matthieu Ricard ajoute avec humour qu’il existe aussi des milliers de biologistes qui ne s’intéressent pas plus à la transformation de l’esprit que d’autres membres de la société. « Mais, ajoute-t-il, ce qu’il y a d’inspirant dans le mouvement catalysé par Mind and Life, c’est la qualité et la rigueur de l’approche scientifique et contemplative. Une combinaison assez unique dans l’histoire… » S. C.

ĐƯỜNG XƯA MÂY TRẮNG

Download Audio book ( sách nói  ) : http://www.pgvn-haitrieuam.com/index/?page_id=77

Nhân mùa Phật Đản thứ 2552, để tưởng nhớ và tri ân công đức của một nhà Hiền Triết, nhà Đại Văn Hóa, đó là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, xin được có vài dòng giới thiệu về cuốn ĐƯỜNG XƯA MÂY TRẮNG của thiền sư Thích Nhất-Hạnh với quý vị gần xa.

“Tác phẩm đã bán được hơn một triệu bản tại Bắc Mỹ và được dịch ra 20 thứ chữ, trong đó có chữ Hindu. Chính vì thế mà nhà tỷ phú Ấn-Độ Bhupendra Kuman Modi sau khi đọc Đường Xưa Mây Trắng đã nói với phóng viên tờ Hollywood Reporter: “Tôi tìm được cuốn Đường Xưa Mây Trắng từ hai năm nay, cuốn sách đã thay đổi đời tôi và nay đến lượt tôi phải chia xẻ hạnh phúc ấy với thế giới”.

Ông đã tài trợ 120 triệu USD để các nhà sản xuất dựa theo Đường Xưa Mây Trắng dựng thành phim”. (Lời nhà xuất bản năm 2006)

Đối với các tín đồ của các tôn giáo thuộc loại Thần giáo, có thể đọc mà không sợ lung lay đức tin của mình.

Tôi đọc cuốn ĐƯỜNG XƯA MÂY TRẮNG.

Tôi viết lên đây xin mời quý các-hạ cùng với thiền sư Thích Nhất-Hạnh theo bước chân Bụt tìm về một thời quá khứ hơn hai ngàn năm trăm năm trước để hiểu rỏ tại sao một vị thái-tử lại bỏ cung vàng điện ngọc vào chốn rừng sâu, đi xin ăn, chịu gió rét mưa ngàn, chân trần, nằm đất hầu mong tìm một giải pháp cho nổi niềm ưu tư của mình.

ĐỨC PHẬT LÀ MỘT NHÂN VẬT TRONG HUYỀN THOẠI HAY CÓ THỰC?

Từ xưa, nhiều người thường hay tưởng nhầm rằng Phật là một đấng thần linh, có nhiều bùa phép kinh thiên động địa, hay là một nhân vật thần thoại như những tôn giáo thuộc loại thần giáo hiện thời.

Vậy thì “Phật” là gì? Phật là phiên âm theo tiếng Tàu từ chữ Buddh của tiếng Phạn (Sanskrit), là Bụt, hay Phật. Bụt nghĩa là “Tỉnh Thức”, tức là thấy rỏ mọi sự vật đều Vô Thường. Và người nào đã tỉnh thức thì gọi là Buddha, phiên âm ra chữ Tàu là Bụt Đà, hay là Phật Đà.

Vào những năm cuối thế kỷ XIX, Sir Alexander Cunningham, nhà thám hiểm người Anh đã đào lên 4 trong số 20 trụ đá được chạm khắc những lời Phật dạy, ở làng Buddh Gaya, thuộc bang Bihar, tả ngạn sông Phalgu, một chi nhánh của sông Hằng-hà. Lăng thờ (shrine) Phật được thiết lập bởi vua A-Dục (Ashoka) vào thế kỷ thứ III, BC. Sau đó lăng thờ này được vua Kushan, thế kỷ thứ II, BC thay thế bằng một ngôi chùa thờ Phật, (Mahaboddhi temple). Những trụ đá này được chạm khắc vào thế kỷ thứ I, BC. (Những trụ đá này hiện được dựng tại địa điểm Phật giảng giáo lý thời bấy giờ). Bây giờ UNESCO đã công nhận đây là Di Sản Văn Hóa và Thiên Nhiên của Thế giới, (Cultural and Natural World Heritage Site in 2002), và chọn ngày 15 tháng 5 hằng năm làm ngày Vesak, là kết hợp ngày Phật đản, ngày thành đạo và ngày nhập diệt. Từ đó càng ngày càng nhiều người tây phương tìm hiểu và quy y Đạo Phật với một sự kính nể tột bực. Từ trước, người tây phương cứ nghĩ một cách sai lầm rằng Phật Thích-Ca là một nhân vật trong huyền thoại. Có lẻ họ suy luận từ những tôn giáo của họ đều đượm màu siêu hình, hay còn gọi là Thần giáo.

VŨ TRỤ DƯỚI QUAN ĐIỂM CỦA ĐẠO PHẬT NHƯ THẾ NÀO?

Ngày xưa lúc khoa học chưa được loài người hiểu biết thấu đáo, trong mọi vật đều có thần thánh: Cây cỏ, sông núi, đất đai, côn trùng, heo gà, chó mèo…đâu đâu cũng đều có thần thánh ẩn núp. Những tôn giáo thuộc loại thần giáo tin tưởng rằng vũ trụ này do các đấng thần linh nào đó sáng tạo ra. Trước khi Đức Jésus Christ ra đời, bên Hy-Lạp, La-Mã, Ai-Cập, Ấn-Độ có cả hằng trăm vị thần: Thần mặt trời, thần mặt trăng, thần sông, thần núi, thần bò, thần dê .v.v. Nhưng sau đó chỉ thờ độc thần thôi, đó là Thiên-Chúa (Đức Chúa Cha của Đức Jésus, mà Đức Jésus cũng là Thiên-Chúa giáng sinh). “Thiên-Chúa sáng tạo muôn loài trong 6 ngày…” (Lời linh mục Nguyễn-hữu-Triết nói với tôi trong dịp gặp gở Mùa Thu năm 2007). Nhân loại càng chậm tiến, càng sợ sệt thì thần thánh vẫn còn ẩn núp đâu đó. “Sự sợ hải đã tạo nên các thần linh” (Lucrèce, thi sĩ La-tinh, thế kỷ I, BC; Will & Ariel Durant, Bài học của Lịch sử, N-h-Lê dịch, tr. 61). Đối với Đạo Phật, sự hiện hữu và tồn tại của vũ trụ do đâu: “Vạn pháp từ nhân duyên mà sinh”. Đối với Đạo Phật thì không có một đấng thần linh nào tạo nên vũ trụ. Mà mọi sự vật đều do Duyên Sinh, Vạn Pháp do Duyên Sinh. Cái Này có thì Cái Kia có. Cái Này diệt thì Cái Kia diệt. Trong cái này có cái kia. Trong cái kia có cả cái này: Đó là TƯƠNG TỨC và TƯƠNG NHẬP.Charles Éliot viết: “Phật nghĩ rằng thế giới không phải do một đấng thần linh nào tạo ra, mà luân lý cũng không phải do thần linh khải thị. Đạo Phật không dựa vào những quan niệm đó mà thành lập và tồn tại được, đó là một điều quan trọng bậc nhất”. (William James Durant, The Story of Civilization, Lịch Sử Văn minh Ấn-Độ, Nguyễn-hiến-Lê dịch, tr. 121). Sự lý giải này càng ngày càng gần gủi với những thành tựu và khám phá của của khoa học. SỰ NGỘ NHẬN ĐỐI VỚI ĐẠO PHẬT: Thưở thơ ấu, tôi thường nghe kể những chuyện thần thông của Phật giáo, nhưng thực sự trong cuộc đời Đức Phật không đượm màu huyền bí. Vì sao chúng ta thường nghe những chuyện kể như vậy? Trong vấn đề truyền bá giáo lý Đạo Phật có hai trường hợp khi truyền bá giáo lý: Khế lý và khế cơ. -Khế lý là những chân lý không bao giờ thay đổi trong mọi hoàn cảnh, đó là chân lý về Nghiệp báo, Nhân quả, Luân hồi, nguyên tắc của đạo đức, lẻ phải … -Khế cơ là tuỳ trình độ của chúng sanh mà phương cách giáo dục khác nhau. Thí dụ đối với những người quan niệm tôn giáo là phải huyền bí, nhiệm mầu thì nên dùng những hình ảnh và thần thánh hóa những câu chuyện xảy ra trong cuộc đời Đức Phật để giảng dạy giáo lý. Còn đối với những nhà khoa học, những người có trình độ nhận thức cao thì phải dùng những nguyên tắc, lý luận thật hợp lý, hợp khoa học để giảng dạy. Nếu áp dụng phương pháp thứ hai này mà giảng dạy cho lớp người thứ nhất thì “không nhiệm mầu”, không linh thiêng, là chuyện thường tình, có gì huyền bí đâu?” Thế gian này người ta quan niệm tôn giáo là như vậy rất nhiều, vì đại đa số trình độ hiểu biết và nhận thức của nhân loại còn rất giới hạn. Hơn nữa giáo lý Đạo Phật rất cao siêu, vi diệu nên kẻ dân dã không dể gì hiểu được dể dàng. Có sách nói rằng Đạo Phật là đạo của kẻ trí. “Đạo Phật không phải là một tôn giáo, Đạo Phật không Tôn thờ một Giáo điều nào”, như lời một vị tăng-thống đã nói với tôi. Một vị sư thuộc đạo Bà-La-Môn hỏi Ngài đi theo Lý Thuyết nào, thuộc Hệ Thống nào. Phật trả lời rằng Phật không theo lý thuyết hay hệ thống nào,… Vì rằng nếu lệ thuộc theo lý thuyết hay hệ thống thì con người dể bị ràng buộc, hay còn gọi là KIẾN THỦ. Mà kiến thủ thì không mở mang được kiến thức, tầm nhìn. Càng bị kiến thủ ràng buộc thì càng cố chấp, càng cuồng tín. Đức Phật rất trân quý sự hiểu biết và tôn trọng sự tự do quyết định của người khác. Giáo lý Đạo Phật đứng trên tất cả mọi địa vị và sự giàu sang. Mặc dù các bậc cha mẹ bà Pearl Buck và Hermann Hesse là những nhà truyền đạo Thiên-chúa-giáo, nhưng họ đã cảm nhận điều này như một chân lý. Trước đây dưới thời Pháp thuộc, ít có sách giải thích Đạo Phật một cách khoa học. Khách thập phương đến chùa, thường nghe các thầy, sư cô tụng kinh bằng chữ Nho, và chữ Phạn; Hay nói về sự phò hộ, ban ơn. Trên thực tế có ai đạt được sự phò hộ mà họ cầu nguyện. Nếu ai cầu nguyện cũng đều như ý thì thế gian này tốt đẹp biết bao. Trước những khó khăn của cuộc đời, Đạo Phật không chủ trương cầu nguyện để mong một “phép mầu”, hay “mầu nhiệm” linh thiêng nào cứu rổi. Mà phải nhìn thẳng vào lý do sự việc, tìm ra nguyên nhân, gút mắc vấn đề hầu mong tìm hướng giải quyết. Thực vậy, cầu nguyện chỉ có tính cách tạm bợ trong lúc tuyệt vọng, bối rối để an ủi, một thứ hiệu quả của tâm lý mà thôi. Nếu sau đó không nhìn thẳng vào sự viêc thì chẳng bao giờ giải quyết được vấn đề. Bệnh thì phải tìm đến lương y và tiệm thuốc, cầu nguyện đâu thể nào lành bệnh được. Nếu người tây phương cầu nguyện mà lành bệnh thì đã chẳng có các trường y khoa, dược khoa. Thêm vào đó, vì lý do này hoặc lý do khác Đạo Phật bị xuyên tạc, làm cho dân chúng nhìn Đạo Phật với con mắt bi quan yếm thế: Nào là thất tình, tuyệt vọng, chán đời mới vô chùa nương nhờ cửa Phật. Một số các tiểu thuyết của những năm đầu thập niên ba muơi như Lan và Điệp là tiêu biểu. Phần vì thế gian thích được che chở, phù hộ, ban ơn hơn là tự mình tu dưỡng để trở thành người tốt nên tìm đến những tôn giáo nào với hy vọng đáp ứng được ước vọng thì nương theo. Chính vì trình độ hiểu biết của dân chúng có giới hạn như vậy, nên Đạo Phật cũng theo đó mà bị nhìn với quan niệm như các loại thần giáo. Người ta thường giải thích một cách gượng gạo rằng đức tin thì không cần phải lý luận hợp lý, đúng hay sai. Nhưng đức tin mà không có lý trí là mê tín, mê tín sẽ đưa đến cuồng tín. Phật khuyên rằng không nên tin những gì các sư sãi nói nếu xét thấy không hợp lý . Những kẻ gán ghép đức tin không cần lý luận vì họ là tín đồ các loại Thần giáo. Vì là thần giáo nên không giải thích đựơc các trường hợp bất hợp lý xảy ra. Càng ngày khoa học càng chứng minh những niềm tin thiếu lý trí là không đúng với thực tế. Thí dụ điển hình là Đức Giáo-Hoàng John Paul II đã xin lỗi thế giới về vụ án nhà thiên văn học Galileo Galilei (1564-1642). Một số các nhà thiên văn học khác bị giết vì tuyên bố những thành tựu của ngành thiên văn mà trái với Kinh thánh. Nếu kể ra đây thì dài lắm, xin đọc Tôn Giáo Chiến Tranh Hòa Bình của ông Bửu-Biền. Đọc ĐXMT sẽ thấy thầy Nhất-Hạnh sẽ lý giải sự ngộ nhận này như thế nào. QUAN NIỆM VỀ LUÂN HỒI VÀ NGHIỆP QUẢ: Một dấu hỏi (?) lớn trong triết lý Đạo Phật đó là vấn đề TỰ NGÃ (Atman) , và LINH HỒN. Phật không bao giờ nhắc đến linh hồn, một quan niệm có tính cách siêu hình. Phật bảo rằng hý luận về những đề tài này sẽ gây thêm phiền não, rồi đưa đến cải vả vô ích. Và Phật không công nhận cái Tự Ngã trong con người, nhưng mà cũng không phải là Hư Vô, Vô Ngã (Anatman). Nếu không có Tự Ngã hay không có Linh Hồn thì cái gì sẽ mang cái NGHIỆP (Karma) để luân hồi từ kiếp này sang kiếp khác? Sóng biển dâng lên rồi tan biến, nhưng nước thì vẫn hằng còn. Sóng là biểu hiện, và nước là bản chất. “Yêu em từ thưở mẹ về với cha” vẫn còn là giới hạn của vạn thể. “Em”, “anh” hay “mẹ” hay là “cha” đã có trong vũ trụ từ thưở nào rồi. Tất cả chúng ta có mặt hôm nay chỉ là biểu hiện, nhưng thực tế chúng ta đã có từ ngàn xưa. Chúng ta đã tồn tại nhưng được biểu hiện dưới mọi hình thức khác nhau. Sương mù, mây, mưa, băng hay tuyết đều là Nước (H2O) dưới các hình thức thể hơi, thể lỏng, thể đặc mà thôi, tùy theo điều kiện vật lý mà thể hiện khác nhau. Đọc Đường Xưa Mây Trắng, Thầy Nhất-Hạnh sẽ nói về quan niệm luân hồi, cái gì sẽ luân hồi, và luân hồi như thế nào. Thực ra các thuyết Luân-Hồi, Nhân-Quả và Nghiệp Báo không phải do Đức Phật khám phá ra đầu tiên. Trước thời Đức Phật, Đạo Ba-La-Môn (Brahaman) và Đạo Jaiin (tiếng Trung-Hoa gọi là Kỳ-Na-Giáo) đã nói tới các vấn đề này rồi. Nhưng phương cách để thoát ra ngoài vòng luân-hồi, nghiệp báo và nhân-quả của Đạo Phật khác xa với phương cách của các giáo phái kia. Theo Đức Phật, phương cách của các giáo phái kia không thể giải quyết được vấn đề. Trong ĐXMT không đượm mùi Thần giáo. Không có “phép mầu”, “ban ơn” hay bắt buộc phải xa lìa tôn giáo của mình. Quý vị đang ở trong những tôn giáo thuộc loại Thần giáo có thể đọc ĐXMT thoải mái mà không cảm thấy bị xa cách với Ông Thần của quý vị, và Đức Tin không bị lung lay. Đức Phật không bắt buộc người khác phải tôn thờ Người. Tu là tu cho chính người đó được giải thoát, để trở thành con người tốt hơn. Mỗi người trở thành tốt hơn thì xã hội sẽ tốt đẹp hơn. Và thế gian sẽ yên vui hoàn mỹ. Đạo Phật thực hiện tính bình đẳng với mọi người trong mọi xã hội. “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành.” (Lời Đức Phật). Chúng sinh đều có thể thành Phật, nếu tu theo Bát Chánh Đạo. Đạo Phật không chủ trương cần tín đồ đông đúc, không có tính cách bè đảng. Và Phật cũng đã khuyên tín đồ các tôn giáo khác “không nên bỏ tôn giáo của mình” miễn rằng thực hành theo Bát Chánh Đạo đều có thể thành Phật được. Bát Chánh Đạo là gì, và thực hành như thế nào? Xin đọc ĐXMT. TÍNH KHOA HỌC TRONG GIÁO LÝ ĐẠO PHẬT, VÀ CỨU CÁNH CỦA ĐẠO PHẬT: Cũng như Chúa Jésus, Phật chủ trương bất bạo động. Lấy lòng Từ Bi, Bác Ái làm gốc. Nhờ quán chiếu mới hiểu được nhau. Có hiểu được nhau mới thông cảm và độ lượng mà thương yêu nhau, đó là Từ Bi, là Bác Ái. Nói là thương nhau nhưng nếu không hiểu nhau chỉ là tình thương vị kỷ mà thôi. Tình thương vị kỷ thì không bao giờ bền vững. Và nếu không đạt được thì có thể trở thành hận thù. Muốn có Từ Bi, phải “Quán chiếu”. Và quán chiếu như thế nào? Quán chiếu hơi thở (quán sổ tức) giúp ta đạt đến chánh niệm. Chánh niệm giúp ta đạt đến Từ, Bi, Hỷ, Xả. Muốn đạt đến Từ Bi Hỷ Xả phải giữ Tâm Thanh Tịnh, hay là Tâm Bình Thản. Khi tâm đã thanh tịnh tức đã đạt đến mức độ Thượng Thừa cho người tu Phật. Cứu cánh của Đạo Phật là GIẢI THOÁT và GIÁC NGỘ. Có quán chiếu ngũ uẩn mới thấy đời là Vô Thường. Vô thường nhưng mà Hằng Thường. Vì cái Vô Thường của cuộc đời nên tìm cách Giải Thoát khỏi Vô Thường. Giải thoát cái gì? Giải thoát con người khỏi Vô Minh. Nguồn gốc của đau khổ là ham muốn. Bởi vì Vô Minh mới ham muốn, muốn diệt ham muốn phải biết đời là Vô Thường. Và tại sao phải Giác ngộ? Có Giác Ngộ mới Giải Thoát. Muốn Giải Thoát hãy áp dụng tu dưỡng theo GIỚI. Muốn Giác Ngộ áp dụng ĐỊNH và Định sẽ đưa đến HUỆ (TUỆ). Có giữ Giới tâm trí mới đưa đến Định. Chậu nước có yên lặng (Định) ta mới soi thấy mặt mủi của ta (Bản lai diện mục). Áp dụng như thế nào? Xin đọc ĐXMT. Trong mỗi con người chúng ta ai cũng đều có Phật Tính (Buddhata), tu dưỡng tức là làm cho Phật tính sáng tỏ. Tu dưỡng như thế nào? Hãy nương theo Tăng (Sangha) để có sự dìu dắt theo con đường Chánh Pháp (Dharma). Chánh Pháp là con đường dẫn tới thực tại chứ không phải là thực tại. “Hãy nương theo ngón tay ta mà nhìn thấy mặt trăng, chứ ngón tay ta không phải là mặt trăng” (lời Đức Phật). Đạo Phật giải quyết vấn đề gút mắt của cuộc đời bằng khoa học, bằng những phương pháp hợp lý chứ không trông chờ vào một sự linh thiêng viễn vông nào. ĐẠO PHẬT VỚI CUỘC ĐỜI: Trước đây vì hoàn cảnh đất nước nên sinh hoạt của Đạo Phật không được thoải mái như tôn giáo khác. Hơn bốn năm mươi năm về trước, thiền sư Thích Nhất-Hạnh đã đưa Đạo Phật vào với đời. Đạo không thể tách rời Đời, Đạo là để giúp Đời. Trong dịp đi cứu trợ nạn nhân chiến cuộc Tết Mậu Thân, 1968 ở Huế, tôi đã có dịp cùng hoạt động với các thanh niên trong “Phong Trào Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội” do Thầy thành lập (trụ sở ở đường Nguyễn-Trãi Chợ-Lớn), được biết rằng các thanh niên nam nữ hoạt động không dể dàng gì. Vì có kẻ sợ ảnh hưởng của Đạo Phật lan truyền nhanh trong dân chúng, nên có một số thành viên bị giết bởi súng đạn. Rồi sau đó phong trào không còn hoạt động nữa. Nếu áp dụng Đạo Phật vào đời sống gia đình, xã hội thì gia đình và xã hội được yên vui tốt đẹp hơn. Đối với giai cấp lãnh đạo, giáo lý nhà Phật khuyên nên áp dụng Nhân trị hơn là Pháp trị. Ngay từ thời Phật còn tại thế, Ngài đã dạy các sa môn sáu nguyên tắc hòa hợp (lục hòa) để mọi người sống trong thanh tịnh. Trong một cộng đồng, xã hội muốn được an vui đều phải áp dụng cách sống này. Thông thường những loại sách như cuốn ĐXMT không dể gì xem một lần mà cảm nhận ngay. Vì sao? Có thể lúc còn hăng hái trên đường danh lợi, hoặc tuổi còn trẻ, làm gì cũng thành công, sao lại gọi là Vô Thường? Ai dại gì từ bỏ vợ đẹp, nhà cao cửa rộng, giàu sang phú quý? Rồi sẽ tự hỏi rằng tôn giáo gì kỳ quá, sao Phật lại đi ăn xin? Đọc ĐXMT sẽ hiểu rỏ tại sao các phái Phật Giáo Nguyên Thủy và Phật Giáo Tiểu Thừa các sa-môn lại đi khất thực. Có thể có người thích “linh thiêng”, “mầu nhiệm”, cái gì bí ẩn hay nửa kín nửa hở thì có vẻ hấp dẩn hơn.Tóm lại, cái hay của cuốn sách là giải thích rất KHOA HỌC về giáo lý Đạo Phật. Không có phép thần thông hay một hơi hướm gì đượm tính cách mê tín cả. Cuốn sách được viết dưới dạng của tiểu thuyết, hay chuyện kể. Cũng giống như Đức Khổng-Tử, trong lúc đi hoằng pháp, gặp chuyện gì, các Ngài lấy đó ra mà giảng dạy cho thế gian. Đức Phật luôn luôn đem những chuyện cụ thể xảy ra trong đời sống làm thí dụ cho lời giảng của Ngài. Những lời giảng dạy này sau đó được các đệ tử đúc kết lại thành Kinh, hay gọi là Kinh Điển. Mọi tầng lớp, mọi trình độ của chúng ta có thể hiểu biết Đạo Phật dể dàng. Đọc lần thứ nhất, thấy chưa thấm bao nhiêu, đọc nữa. Càng đọc sẽ càng có thêm nhiều bước đi vững chải cho triết lý nhân sinh, cho cách sống của mình. Đây là cuốn sách cô đọng của bao nhiêu Kinh Tạng về tinh hoa của Đạo Phật. Đọc trong Đường Xưa Mây Trắng, quý vị có thể nhận biết được một vài phần của Kinh Kim Cang, Kinh Bát Nhả, Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Kinh Lăng Nghiêm, Kinh Pháp Ấn, Kinh A-Hàm, đã được dẩn chứng trong đó. Nhận định một cuốn sách viết về những tư tưởng vĩ đại như thế không phải đơn giản với những dòng chữ này. Thiết tưởng còn rất nhiều thiếu sót, và kính mong quý các-hạ chỉ dạy thêm. Ước mong bài viết nhỏ nhoi này là một hạt bụi trong vũ trụ bao la của nền triết lý Đạo Phật vĩ đại và vi diệu. Vì hầu hết những chuyện kể trong sách mà thiền sư Thích Nhất-Hạnh tham khảo phần lớn là những Tạng và Kinh trong Phật giáo Tiểu-Thừa nên quý vị có thể đọc thêm những sách sau đây để hiểu rộng hơn: 2007 Britannica Encyclopedia Set (32 Volume Set), Volume B, Volume H. Bà Pearl Buck (1892-1973), giải Nobel Văn chương năm 1938. Cha mẹ là những nhà truyền giáo: Peony, Lưu đày, Mấy người con trai Vương Long… Hermann Hesse (1877-1962), giải Nobel văn chương năm 1946. Dòng họ là những nhà truyền giáo đạo Tin-Lành nhưng ông say mê với kinh điển Đạo Phật: Câu Chuyện Dòng Sông, Bùi-Giáng dịch. Kimura Taiken: Tiểu-Thừa Phật Giáo Tư Tưởng Luận, Hòa thượng Thích Quãng-Độ dịch. Thích Tâm-Thiện: Tìm Hiểu Nhân Sinh Quan Phật Giáo. Peter Della Santina: The Tree of Enlightenment. E-mail: overseas@budaedu.org.tw Walpola Rahula: What The Buddha Taught (Đức Phật Đã Dạy Những Gì (Con Đường Thoát Khổ), Thích Nữ Trí-Hải dịch. Thích Hạnh-Bình: Tìm Hiểu Phật Giáo Nguyên Thủy.Thực ra có rất nhiều Kinh Điển để quý vị đọc mà hiểu thêm về triết lý Nhà Phật, nhưng nếu giới thiệu nhiều quá e chỉ làm rối loạn chúng ta thôi. Kinh sách của Phật Giáo như biển cả, như rừng già, Đường tăng Tam-Tạng mang về từ Ấn-Độ 657 bộ kinh bằng chữ Phạn. Mỗi ngày chỉ mong “thâm nhập Kinh Tạng” một ít là quý lắm rồi. A-Di-Đà-Phật! Kính chúc quý vị “Thân Tâm An Lạc”. Mùa Phật Đản thứ 2552. Sơn Dã Bần Phu kính bái.